Amarantus – co to jest, właściwości, jak jeść i do czego stosować?

Amarantus to roślina, której drobne nasiona wykorzystuje się w kuchni podobnie jak kasze czy zboża. Choć często trafia do tej samej grupy produktów co ryż, owies lub pszenica, botanicznie nie jest zbożem – dlatego określa się go jako pseudozboże. Można kupić go w postaci surowych ziaren, mąki, a także jako amarantus ekspandowany, czyli lekkie, chrupiące nasiona gotowe do jedzenia.

Amarantus zawiera między innymi białko, błonnik oraz składniki mineralne, dlatego może być ciekawym sposobem na urozmaicenie codziennego jadłospisu. Sprawdza się zarówno w śniadaniach i deserach, jak i w daniach wytrawnych. Poniżej wyjaśniamy, jak jeść amarantus, jak go gotować i do czego używać amarantusa na co dzień.

Amarantus – co to jest?

Jeśli zastanawiasz się, amarantus co to właściwie za produkt, najprościej można określić go jako jadalne nasiona roślin z rodzaju Amaranthus. Nasiona są bardzo drobne, najczęściej jasnokremowe lub lekko złociste.

Amarantus ma długą historię uprawy w obu Amerykach. Różne gatunki były wykorzystywane między innymi przez społeczności Ameryki Środkowej i regionów andyjskich. Źródła naukowe klasyfikują amarantus jako pseudozboże – jego nasiona wykorzystuje się podobnie jak ziarna zbóż, ale sama roślina nie należy do rodziny traw, do której należą na przykład pszenica, ryż czy owies.

W kuchni spotkasz przede wszystkim:

• całe ziarno amarantusa,
• amarantus ekspandowany,
• mąkę z amarantusa,
• amarantus jako składnik płatków, przekąsek i mieszanek zbożowych.

To właśnie różnorodność dostępnych form sprawia, że można używać go zarówno do gotowania, jak i jako gotowego dodatku do posiłku.

Jakie właściwości ma amarantus?

Hasło „amarantus właściwości” często prowadzi do bardzo daleko idących obietnic zdrowotnych. Lepiej patrzeć na ten produkt przede wszystkim jako na jeden z wielu wartościowych składników urozmaiconej diety, a nie środek mający zastępować leczenie czy zbilansowany jadłospis.

Ziarna amarantusa dostarczają przede wszystkim węglowodanów, ale zawierają również białko i błonnik. Są też źródłem różnych składników mineralnych, między innymi magnezu, fosforu i żelaza. W białku amarantusa zwraca uwagę stosunkowo wysoka zawartość lizyny – aminokwasu, którego w wielu tradycyjnych zbożach występuje mniej.

Amarantus jest również naturalnie bezglutenowy. Sam fakt, że dany surowiec nie zawiera glutenu, nie oznacza jednak automatycznie, że każdy produkt na jego bazie będzie odpowiedni dla osoby z celiakią. W takim przypadku trzeba sprawdzać oznaczenia producenta i możliwość zanieczyszczenia glutenem podczas produkcji.

W praktyce największą zaletą amarantusa jest możliwość zwiększenia różnorodności diety. Zamiast stale sięgać po ryż, makaron czy jeden rodzaj kaszy, można od czasu do czasu wykorzystać również amarantus.

Amarantus ekspandowany – co to znaczy?

Amarantus ekspandowany to ziarna poddane działaniu wysokiej temperatury. Proces przypomina w pewnym stopniu przygotowanie popcornu: niewielkie nasiona zwiększają swoją objętość i stają się lekkie oraz chrupiące.

Najważniejsza różnica jest praktyczna.

Zwykłe ziarno amarantusa należy przed jedzeniem ugotować. Po przygotowaniu staje się miękkie i ma lekko kleistą, kaszkowatą konsystencję.

Amarantus ekspandowany jest natomiast produktem gotowym do spożycia. Nie wymaga gotowania, dlatego można od razu wsypać go do jogurtu, musli, owsianki czy deseru.

Właśnie ta forma jest wygodna dla osób, które chcą wypróbować amarantus bez zmiany sposobu przygotowywania codziennych posiłków.

Amarantus występuje również jako składnik gotowych produktów. Przykładem mogą być dostępne w ofercie albo24.pl OTO Kulki OtoLandia jaglano-gryczane, których receptura zawiera także amarantus.

Amarantus – jak jeść go na co dzień?

Odpowiedź na pytanie „amarantus jak jeść?” zależy przede wszystkim od tego, którą jego wersję masz w domu.

Ugotowane ziarno dobrze sprawdza się jako baza kaszki, dodatek do posiłku albo składnik dań jednogarnkowych. Amarantus ekspandowany można natomiast stosować podobnie jak drobne chrupiące płatki.

Amarantus do śniadań

Ugotowane ziarna można podać na ciepło z mlekiem lub napojem roślinnym, owocami, cynamonem i orzechami. Powstaje w ten sposób śniadanie przypominające owsiankę lub kaszę na mleku.

Ekspandowany amarantus można po prostu dosypać do:

• owsianki,
• granoli,
• musli,
• jogurtu naturalnego,
• serka,
• musu owocowego.

Amarantus do kaszek i deserów

Drobne, ugotowane nasiona tworzą dość zwartą konsystencję, dzięki czemu dobrze nadają się do przygotowywania kaszek i puddingów.

Można połączyć je na przykład z bananem, jabłkiem, gruszką, kakao, wanilią albo cynamonem.

Amarantus do koktajli

Amarantus ekspandowany można dodać do gęstego smoothie lub koktajlu. Nie potrzeba go wcześniej gotować.

Nie należy jednak oczekiwać, że całkowicie rozpuści się w napoju – drobne cząstki mogą pozostać wyczuwalne.

Amarantus do wypieków

Mąkę z amarantusa można wykorzystywać jako jeden ze składników naleśników, placków, ciastek, muffinek czy domowego pieczywa.

Zwykle najlepiej traktować ją jako element mieszanki mąk, ponieważ zachowuje się podczas pieczenia inaczej niż klasyczna mąka pszenna.

Jak gotować amarantus?

Jeżeli kupujesz całe ziarna, trzeba poddać je obróbce termicznej. Jak gotować amarantus, żeby uzyskać dobrą konsystencję?

Prosty sposób wygląda następująco:

1. Ziarna można wcześniej przepłukać na bardzo drobnym sitku.
2. Na 1 część amarantusa przygotuj orientacyjnie około 2 części wody.
3. Zagotuj wodę i dodaj ziarna.
4. Zmniejsz ogień i gotuj pod przykryciem lub częściowym przykryciem przez około 15–20 minut.
5. Pod koniec kontroluj konsystencję i ilość płynu.
6. Po ugotowaniu odstaw całość na kilka minut.

Takie proporcje i czas podaje między innymi Whole Grains Council. W zależności od produktu, oczekiwanej konsystencji i zaleceń producenta ilość płynu lub czas przygotowania mogą się jednak różnić.

Amarantus chłonie wodę i po ugotowaniu nie przypomina sypkiej kaszy gryczanej. Naturalnie może być bardziej wilgotny i lekko kleisty. Jeżeli planujesz przygotować z niego śniadaniową kaszkę, można celowo użyć nieco więcej płynu.

Czy amarantus można podawać dzieciom?

Amarantus dla dzieci może być jednym ze składników urozmaiconego jadłospisu, jednak sposób podania powinien być dopasowany do wieku dziecka, jego umiejętności jedzenia oraz aktualnego etapu rozszerzania diety.

W przypadku młodszych dzieci szczególne znaczenie ma konsystencja. Ugotowany amarantus można na przykład połączyć z odpowiednio przygotowaną kaszką, musem owocowym lub innym posiłkiem o konsystencji dostosowanej do umiejętności dziecka.

W przypadku gotowych produktów zawierających amarantus należy patrzeć nie tylko na obecność samego ziarna. Trzeba sprawdzić cały skład, zalecenia dotyczące wieku, informacje o alergenach oraz sposób podania podany przez producenta.

W razie alergii, szczególnych potrzeb żywieniowych, problemów z połykaniem albo innych kwestii zdrowotnych sposób rozszerzania diety warto omówić indywidualnie z pediatrą lub dietetykiem.

Do czego jeszcze można wykorzystać amarantus?

Do czego używać amarantusa, jeśli nie chcesz ograniczać się do śniadań? Możliwości jest sporo.

Ugotowane ziarno może być dodatkiem do warzywnego obiadu zamiast części ryżu lub kaszy. Można też wykorzystać je w kotlecikach warzywnych, farszach albo gęstych zupach.

Amarantus dobrze pasuje również do:

• domowych batonów z płatków i bakalii,
• kulek daktylowych,
• placuszków bananowych,
• ciastek owsianych,
• sałatek z warzywami,
• warzywnych burgerów,
• puddingów,
• domowej granoli.

Ciekawym pomysłem jest również połączenie ugotowanego amarantusa z tartym jabłkiem, cynamonem i jogurtem albo przygotowanie wytrawnej wersji z pieczonymi warzywami i ziołami.

Tak szerokie amarantus zastosowanie wynika przede wszystkim z dość neutralnego smaku i niewielkich rozmiarów ziaren. Dzięki temu można włączyć go do potraw bez całkowitej zmiany ich charakteru.

Jeżeli zależy Ci przede wszystkim na wygodzie, możesz też wybierać produkty, w których amarantus jest jednym z kilku składników – na przykład mieszanki śniadaniowe lub przekąski.

Amarantus a inne produkty zbożowe

Amarantus nie musi zastępować kaszy jaglanej, gryki ani płatków owsianych. Lepiej potraktować go jako kolejną możliwość urozmaicenia jadłospisu.

Kasza jaglana powstaje z prosa. Po ugotowaniu może być sypka lub kremowa, zależnie od proporcji płynu i sposobu przygotowania. Jest łagodna w smaku i dobrze nadaje się zarówno do dań słodkich, jak i wytrawnych.

Płatki owsiane są szczególnie wygodne do przygotowywania owsianek, musli, wypieków i domowych batonów. W przeciwieństwie do amarantusa owies jest prawdziwym zbożem.

Gryka, podobnie jak amarantus, jest zaliczana do pseudozbóż. Ma jednak znacznie bardziej charakterystyczny smak, szczególnie w wersji prażonej.

Amarantus wyróżnia się bardzo małymi nasionami i możliwością kupienia go w ekspandowanej, gotowej do spożycia postaci.

Nie ma potrzeby tworzenia rankingu „najzdrowszych” produktów. W praktyce dobrym rozwiązaniem jest korzystanie z różnych zbóż i pseudozbóż, ponieważ różnią się smakiem, konsystencją, sposobem zastosowania i profilem składników odżywczych.

FAQ – najczęstsze pytania o amarantus

Czy amarantus trzeba gotować?

Zwykłe, surowe ziarno amarantusa przeznaczone do gotowania należy przygotować termicznie zgodnie z instrukcją producenta. Inaczej wygląda sytuacja z amarantusem ekspandowanym – jest on gotowy do spożycia i można dodawać go bezpośrednio do posiłku.

Jak jeść amarantus ekspandowany?

Najprościej wsypać go do jogurtu, owsianki, musli, deseru lub musu owocowego. Można także dodawać go do domowych batonów, kulek z bakalii i niektórych wypieków. Nie wymaga wcześniejszego gotowania.

Czy amarantus jest dobry dla dzieci?

Może być elementem urozmaiconej diety dziecka, jeżeli forma produktu i konsystencja potrawy są odpowiednie dla jego wieku i etapu rozszerzania diety. Przy gotowych produktach należy zawsze sprawdzić pełny skład oraz zalecenia producenta.

Do czego dodawać amarantus?

Ugotowany amarantus sprawdzi się w kaszkach, daniach warzywnych, farszach, kotlecikach i deserach. Ekspandowany można dodawać między innymi do jogurtu, musli, owsianki, koktajli i domowej granoli.

Czym różni się amarantus od kaszy jaglanej?

Amarantus pochodzi z roślin z rodzaju Amaranthus i jest pseudozbożem. Kasza jaglana powstaje z prosa, czyli prawdziwego zboża. Różnią się także wielkością ziaren, smakiem oraz konsystencją po ugotowaniu.

Czy amarantus zawiera gluten?

Amarantus naturalnie nie zawiera glutenu. Osoby z celiakią powinny jednak wybierać produkty odpowiednio oznaczone jako bezglutenowe i zwracać uwagę na możliwość zanieczyszczenia surowca podczas produkcji.

Ile czasu gotować amarantus?

Najczęściej około 15–20 minut na małym ogniu, orientacyjnie w proporcji około 1 części ziaren do 2 części wody. Konkretne zalecenia mogą różnić się w zależności od produktu, dlatego pierwszeństwo powinna mieć instrukcja znajdująca się na opakowaniu.

Podsumowanie – czy warto włączyć amarantus do jadłospisu?

Amarantus to pseudozboże, które może być prostym sposobem na zwiększenie różnorodności codziennych posiłków. Dostępny jest jako całe ziarno, mąka oraz wygodny amarantus ekspandowany.

Ziarna można gotować i wykorzystywać podobnie jak drobną kaszę – do śniadań, deserów i potraw wytrawnych. Wersję ekspandowaną wystarczy wsypać do jogurtu, musli, owsianki czy deseru. Amarantus może również występować jako składnik gotowych płatków i przekąsek.

Nie trzeba traktować go jako zamiennika wszystkich innych zbóż. Najbardziej praktyczne podejście to wykorzystanie go obok owsa, gryki, prosa, ryżu i innych produktów, dzięki czemu dieta pozostaje urozmaicona zarówno pod względem smaku, jak i składników odżywczych.

---